Yumurta ve Sağlık Beslenme İçindeki Yeri
Sağlıklı beslenme vücudun ihtiyacı olan enerji ve besin öğelerinin eksiksiz olarak vücuda alınması ile mümkündür. Bunun için tüm besin gruplarından yeteri kadar tüketmek gerekir. Yumurta bu noktada et grubu içinde değerlendirdiğimiz, kaliteli protein kaynağı olan mükemmel bir yiyecektir.

Yumurta kanatlılardan elde edilen önemli bir besin maddesidir. Yumurta deyimi akla ilk önce tavuk yumurtasını getirir. Besinlerle ilgili yasal düzenlemelerde “yumurta” deyimi tavuk yumurtasını gösterir.

Anne sütünden sonra insanın ihtiyacı olan hemen tüm besin öğelerini bulunduran tek besindir. Dış kabuk, ak ve sarıdan oluşur.

Besleyici değeri yüksek: Yumurta
Yumurta örnek protein olarak gösterilmektedir. Çünkü anne sütünden sonra protein örüntüsü en zengin besindir. Yumurta ile protein dışında içerdiği yağ, vitaminler, mineraller de ideal bir dengede bizlere sunulmaktadır. Değerli bir besin olmasının bir diğer nedeni, içinde bulunan protein ve diğer besin öğelerinin, insan metabolizması tarafından tamamına yakınının kullanılabilmesidir.

Besin değerinin yüksek olması yeni bir yaşamın özü olmsından ileri gelir. İçerdiği proteinlerin % 100ü vücut proteinlerine dönüşebilir, bu nedenle ‘örnek protein’ denilmektedir. Yumurtada bulunan yağların üçte biri doymuş,% 10’ u çoklu doymamış, kalanı tekli doymamış yağ asitleridir. Lesitin, fosfolipitler ve kolesterol içerir. A, D, E, B2, fosfor, Demir, çinkodan zengindir. Beyin gelişimi için gerekli kolinin en iyi kaynaklarındandır.

Yumurta alırken, saklarken ve tüketirken dikkat
Yumurtanın doğal bir ambalajı vardır ve gıdalara yapılan hilelerin hiçbiri yumurtaya bu nedenle yapılamaz. Tek hassas olunacak konu yumurtanın taze mi bayat mı olduğudur. Yumurta alırken üretim tarihi ve son kullanma tarihi mutlaka kontrol edilmeli, alındıktan sonra bu süreler içinde tüketilmelidir.

Uygun olmayan depolama şartlarında tutulan yumurtalar kısa süre içinde bozularak sağlık için zararlı hale gelir. -1,+1°C arasında 1–2 hafta, Kabuğun kırılmasından sonra 7–9 gün buzdolabında, çiğ yumurta -18°C de dondurulduğu takdirde 1 yıl süreyle saklanabilir.
Yumurtalı yemekler hazırlanmadan önce ve sonra ellerin, kullanılacak kapların araçların hijyenik bir şekilde yıkanması gereklidir. Çiğ yumurtalar önce yıkanıp kurulanmalı, ardından temiz kaplara kırılmalıdır. Kullanılacak miktar kadar yumurta buzdolabından dışarıya çıkartılmalıdır.
Yumurta içeren ve yumurtadan zengin yiyecekler hazırlanma sürelerinin dışında 2 saatten fazla oda sıcaklığında tutulmamalıdır.

Yumurta içeren bütün tarifelere pişirilme işlemi uygulanmalıdır. Çiğ yumurtanın hem sindirimi güçtür hem de mikroorganizmaların bulaşma riski vardır. Salmonella enfeksiyonları en çok rastlanılanıdır. Çiğ yumurtanın beyazındaki avidin, sarısında bulunan B grubu vitaminlerden biyotini bağlayarak kullanılmasını engeller. Pişirme ile bu olumsuz etki önlenir.

Çatlak ve kırık yumurtalar satın alınmamalıdır; çünkü bu yumurtalar çok çabuk bozulur ve ayrıca mikroorganizmaların oluşmasına meydan verirler. Yumurtanın kabuğu temiz, düzgün görünüşlü, yeterli kalınlıkta ve az pürüzlü olmalıdır. Evde buzdolabında ve alınan orijinal karton kutusu içerisinde, yıkanmadan saklanmalıdır. Yıkandığında doğal koruyucu tabakasını kaybeder. Bu nedenle yumurta kullanılacağı zaman yıkanmalıdır. Buzdolabında diğer besinlerle temas etmemelidir.

Yumurtayı nasıl pişirelim?
Yumurtanın besleyici değerinden maksimum fayda sağlamak için; pişirme yöntemi önemlidir. Kayısı kıvamında haşlanarak pişirilen yumurtanın biyoyararlanımı (metabolizmanın maksimum fayda sağlaması) çok yüksektir.
Bunun dışında yumurta tavada, sebze veya başka besinler ile karıştırılarak, pasta vb fırıncılık ürünlerinde kabartıcı, kıvam sağlayıcı, kıvamı sabitleyici olarak, Et ve sebze yemeklerinin terbiyelenmesi için ve diğer birçok yiyeceğin hazırlanmasında kullanılır.
Yumurtanın pişirilme süresinin iyi ayarlanması gereklidir. Örneğin; yumurtayı haşlama süresi uzarsa ve yumurta bayatsa sarıdaki demir, beyazdaki sülfür ile birleşerek yumurta sarısının etrafında yeşil bir halka oluşur (Demir sülfür halkası). Yumurta kabuklu olarak pişirildiğinde 4 dakikada beyazı, 12 dakikada tamı katılaşır. Uzun süre pişirilen yumurtaların sindirimi güçleşir ve uygulanan pişirme yöntemine göre B grubu vitaminlerde kayıplar oluşur.

Yumurtayı kimler, nasıl, ne kadar tüketmeli?
Yumurta her gün herkes tarafından tüketilebilir.
Özellikle bebek ve çocukların, hamilelerin, sporcuların her gün, yetişkinlerin ve yaşlıların ise her gün olmasa da haftada en az 2-3 kez yumurta tüketmesi kaliteli protein alımını sağlayarak metabolizmanın daha düzenli çalışmasını sağlar. Çocuklarda büyüme ve gelişmenin sağlanması için, beyin gelişi için ve yüksek protein ihtiyaçlarını karşılamak için çok önemli bir besin maddesidir.

 Ayrıca ekonomik oluşu sayesinde mutfak ekonomisine katkıda bulunur.

Yumurtanın sağlığa etkileri
Senelerce doktorlar tarafından içerdiği kolesterol nedeniyle, kalp damar hastalarına, yaşlılara ve yağ metabolizması bozuk insanların diyetinde yasaklanmıştır. Son yıllarda yapılan araştırmalar yumurtada bulunan kolesterolün aslında iyi huylu kolesterolü artırdığı, kötü huylu kolesterolü düşürdüğünü kanıtlamıştır. Kısaca yumurtanın kolesterolünden korkmamak gerekir. Diğer bir değişle yumurta aklanmıştır. Yumurtada bulunan kolesterolün sinir hücreleri, beyin fonksiyonları ve birçok hormonun yapısında ve metabolizmasında önemli bir madde olduğunu da unutmamak gerekir.
Yumurta yağ ile beraber direkt yüksek ısı etkisi ile zararlı hale gelebilir. Bunun için yağda kızartılarak yapılan yumurtanın tüketiminin sık olmamasına dikkat etmek gerekir.
Bütün bunlara dikkat edilerek tüketilen yumurta sağlıklı, ekonomik, lezzetli bir yiyecektir.